Gıda ile uğraşan küçük/büyük tüm işyerlerinde ( gıda paketleyen, küçük çaplı üretim yapan, restoran hizmeti veren, süpermarketler, gıda depoları, fırınlar..v.b.) pest kontrol profesyonellerinin vermiş olduğu hizmetler yaşamsal bir öneme sahiptir.

Günümüzde müşteri gıdanın saf ve sanitasyona uygun ortamlarda hazırlanıp, üretilip, depolanıp servis edildiği ortamları görmek istemektedir. Bu ortamlar zararlılardan arındırılmış ve gıda güvenliğini tehlikeye sokacak diğer riskler ortadan kaldırılmış olmalıdır.

Ticari işletmelerin öncelikle yasların belirlediği kural ve standartları eksiksiz yerine getirme zorunlulukları vardır.

Ülkemizde çeşitli yasal düzenlemelerle gerekliaçıklıklar getirilmiştir. Bunlardan bir tanesi de Haşere İlaçlaması Hakkında Sağlık Bakanlığı’nın çıkarmış olduğu yasadır. Bu yasaya göre Ocak 2005 tarihinden itibaren Sağlık Bakanlığının izin verdiği pestisitleri ancak bu işleri yapma yetkisini Bakanlıktan almış şirketler kullanabilir.

Gıda üretiminde bulunan ve satış yapan işletmelerde pest kontrol uygulamalarının ilk adımları şu şekilde atılır:

• İnceleme yapılır ve sorun belirlenir
• Sorunun kaynağı tespit edilir
• Nedenler değerlendirilir
• Düzeltici ve önleyici kontrol taktikleri geliştirilir

Kontrol taktikleri geliştirilirken kimyasal kullanımının gerekliliği öncelikle tartışılmalıdır. Küçük mekanlarda, sıkışık ekipmanlar arasında, uzun süren işletme mesaileri arasında, yoğun insan trafiği arasında kimyasal kullanmak var olan risklerine yenilerini ilave etmketen başka işe yaramayacaktır. Etkinliği ise her zaman tartışılır olacaktır. Oysa, profesyonel yaklaşım,pek sevimli görünmese de, işletme yöneticilerine yapılabilecek düzenlemelerin, iyileştirmelerin kabulünden geçer. Gerçek bir müdahale önünde engel olan koşullar ortadan kaldırılmadan yapılacak “ilaçlamalar” kesinlikle terk edilmeli; işletme sahiplerine ise nedenleri ile açıklanmalıdır. Unutmamalıdır ki, müşterinin beklentileri ile uzmanlığın gereklilikleri arasında bir çelişki var ise müşteri memnuniyetini ve Halk Sağlığını düşünerek hareket edecek ve süreci yönetecek olan pest kontrol profesyonelleridir. Her zaman “velinimetimiz” olan müşteri, her zaman haklı olmayabilir.

IPM uygulamalarının küçük iletmelerde dahi uygulanabileceğini sade ve açık bir dille müşterimiz ile paylaşmamız gerekmektedir. Çünkü, ilaç kullanmak yanında her işletmede yapılabilcek bir çok “non-toxic” uygulama vardır. Önemli olan bunların işletmeye göre şekillendirilmesi ve yaşatılmasıdır.

Protek küçük gıda işletmelerini ( fırın, restoran, küçük gıda depoları, süpermarketler, lokal yemekhaneler) ziyaret ettiği zaman aşağıda yer alan standart uygulamaları hayata geçirir:

• • .

Kemirgen Kontrol Aparatları
(İç alanlarda – Canlı kapanlar)

1. Prensip olarak zehirli fare yemleri (rodentisit) kullanılmaz.
2. Yapışkanlı veya yapışkansız mekanik fare tuzakları belli aralıklarla (10 metreyi geçmeden) iç duvar boylarına ve kapı kenarlarına yerleştirilerek kullanılır. Her trap numaralı ve planda gösteriliyor olmalıdır.
3. Yapışkanlı tuzaklarda toz yakalamayı engelleyeceğinden gerektiğinde değiştirilmelidir. Aksi takdirde işlevini yerine getirmez.
4. Traplar bulundukları yerlere uygu yöntemlerle sabitlenmiş olmalıdır.
5. Traplarda bulunan olası kirliliklere karşı belirli periyodlarda ve aşırı kirlenme durumlarında temzilik yapılmalıdır.
6. Yakalanmalar her an gerçekleşebileceği için işlevsel olabilecek sıklıkta kontroller yapılmalıdır. Bu kontroller bir haftayı geçmemelidir.
7. Zehirli yem kullanımı özel durumlarda, işletme yetkilisi onayıyla, muhtemel sakıncalar ortadan kaldırıldıktan sonra geçici olarak ve gerekli görüldüğü lokal alanlarda kullanılmalıdır. İzleme için zehirli yem kullanılmaz.

(Dış alanlarda – Yem istasyonları)

.

• .

Uçkun Zararlı Aparatları / Işıklı Sinek Tutucular (ILT)

1. Sinek, kelebek, arı ve diğer bir çok uçkun türlerini çeken özel ışık kaynaklarının kullanıldığı tuzaklardır.
2. Tavana asılabildiği gibi duvara monte edilen türleri işletme dizaynına bağlı olarak yerleştirilir.
3. ILT (Işıklı Sinek Tutucu/Insect Light Trap) lambaları en geç 12 ay içerisinde değiştirilmelidir.
4. Işıklı tuzakların ızgaralı klasik modelleri yerine yapışkan levhalı modelleri (ILT) tercih edilmelidir. Yapışkan levhalı modellerde yakalanan sineklerin partikülleri etrafa dağılmaz.
5. Cihazlar gıda hazırlık ekipmanlarının ve açık gıdaların üzerine monte edilmez.
6. Cihazlar ışığı dışarıdan görülecek şekilde monte edilmemelidir.
7. Yapışkanlar periyodik değişim süreleri gelmese bile, dolduklarında değiştirilmelidir.
8. Kullanılan lambalar kırılma durumunda etrafa dağılmayacak yapıda (“shatterproof”) olmalıdır.

Güve Trapları (Feromonlu traplar)

Güve Trapları (Feromonlu traplar)

Erişkin güve kelebeklerinin yakalanmasında kullanılan traplardır.

Depolanmış gıda güveleri karşı cinsi çeken özel feromonlarla (toksik değildir) yakalanır.

Yakalanan güveler unlu gıdalar ve bakliyat ürünlerinde bir kirlenmeye işaret edeceğinden, en kısa sürede önelem lamayı gerektirir.

Feromonların özelliğine göre belirlenen aralıklarda feromonlar yenilenmelidir. Aksi takdirde, çekicilik özelliğini dolayısıyla traplarda yakalanmayı zayıflatırlar.

Yerleşim planı üzerinde gösterilmeli, etiketlenmeli ve kayıtları tutulmalıdır.

Böcek Trapları

1. İç alanda kullanılan canlı kapanlarda yapışkan levhalar kullanılarak yürüyen ve sürünen böcekler yakalanır.
2. Zemin dışında ekipman çevresinde yapılacak takipler için özel dizayn edilmiş böcek trapları kullanılır.
3. Böcek trapları da etiketlenir ve yerleşim planlarında gösterilir.
4. Popülasyona bağlı olarak sayıları artırılabilir.
5. Böcek trapları içerisine, hedef böceği çekmesi için özel feromonlar yerleştirilmeli, uygun zamanlarda değişiklikler yapılmalıdır.

Kuş Kontrol Aparatları
Yapılacak gözlemlere bağlı olarak gerekli aparatlar kullanılır. Kuş kontrol aparatları kullanılırken çeşitli yöntemlerin bir arada kullanıldığı, entegre, bir yaklaşım benimsenmelidir.